“Khi bạn cho rằng mình không đủ tốt, bạn đánh giá dựa trên những điều gì?”, nhà tâm lý học hỏi.

“Ngạc nhiên là tôi không thể nghĩ ra bất kỳ lý do nào khi suy nghĩ về điều đó cả, ít nhất là vào lúc này. Tôi nghĩ tôi đang làm tất cả những gì tôi có thể.”

“Nhưng bạn thấy đấy: như thế nào mới gọi là ’đủ tốt?”

Tôi đã từng thấy vô cùng xấu hổ với cách phát âm tiếng Anh của mình, bởi mọi người sẽ biết tôi đến từ đâu thông qua cách tôi nói, và nó khác với cách mọi người hay trò chuyện xung quanh tôi. Cho những ai chưa biết về tôi thì, tôi là người Việt Nam và tôi đến Mỹ vào năm thứ hai trung học. Thời gian đầu sống ở đây, tôi cố gắng che giấu ngữ điệu của mình. Tôi cố hạn chế tối đa tiếng Việt, tiếng mẹ đẻ của mình và hầu hết chỉ nói tiếng Anh với hy vọng một ngày nào đó, cách phát âm lai lái của tôi sẽ bớt đi. Nhưng mà tôi đang đùa với ai vậy? Tôi đã sống 17 năm là một người Việt Nam cơ mà.

IMG_0169

Nhưng tôi, một đứa nhóc chưa hết dậy thì, lại không biết cách trân trọng những khuyết điểm của mình. Bất cứ khi nào tôi cất tiếng nói cũng sẽ có người hỏi tôi đến từ đâu. Một câu hỏi thật đơn giản nhưng nó lại làm tôi khó chịu vô cùng. Tôi sẽ tự nghi ngờ trình độ tiếng Anh của mình mỗi khi nhận được câu hỏi ấy. Đôi khi chỉ vì vài giây ai đó lơ đễnh khỏi câu chuyện tôi đang kể, tôi lại ngay lập tức quy chụp đó là vì cách phát âm ngớ ngẩn của tôi. Dần dần sự cẩn trọng đó ngày càng dâng cao, đến mức tôi trở nên e dè trước việc nói chuyện trong lớp hoặc với bạn bè. Loại bất an này làm tôi phát ngộp, mọi nỗ lực “Mỹ hoá” cách phát âm luôn khiến tôi ám ảnh khi không bao giờ tôi hài lòng với bản thân mình.

Nhưng dù gì đi nữa, tôi thừa nhận rằng gần đây tôi rất thèm được nghe và nói tiếng Việt. Tôi không có mấy cơ hội được trò chuyện bằng tiếng Việt với ai trừ những lúc gọi điện cho mẹ tôi hoặc một vài người bạn thân quen. Nhưng tôi ngạc nhiên vô cùng khi thấy bây giờ, việc trò chuyện bằng tiếng Việt cũng trở nên khó khăn với tôi. Đôi khi tôi phải chen lẫn vài câu tiếng Anh để thể hiện trọn vẹn câu chữ của mình. Vài câu tiếng Anh chấp vá pha lẫn ngữ điệu tiếng Việt khiến cuộc hội thoại của tôi như ly chè bà ba thập cẩm, và tôi thì không vui vẻ hay tự hào gì về điều đó chút nào.

Một ngày kia khi tôi đang hỗ trợ một sự kiện nơi tôi làm việc, một đồng nghiệp người Việt Nam đã đến bắt chuyện với tôi, bằng tiếng Việt, trước những người bạn không-phải-người-Việt của chúng tôi. Thường thì tôi sẽ cảm thấy khá ngại và khó chịu. Nhưng lần này ngạc nhiên là tôi rất thoải mái với cuộc trò chuyện này. Và thế là chúng tôi hỏi han nhau bằng tiếng Việt một cách vô cùng ấm áp. Vài người đồng nghiệp tỏ ra thích thú khi nghe chúng tôi nói chuyện bằng tiếng Việt với nhau và họ ấn tượng với việc chúng tôi có thể thành thạo nhiều hơn một ngôn ngữ.

Không hề quan tâm đến ngữ điệu đặc trưng của mình, anh bạn đồng nghiệp của tôi trò chuyện vô cùng tự tin và thoải mái, mặc kệ người khác nghĩ gì, miễn sao hiểu ý nhau là được. Vào khoảnh khắc đó, tôi thật sự tỉnh ngộ. Nghe có vẻ hơi quá, nhưng từ cuộc trò chuyện với anh bạn ấy, mọi chuyện dần trở nên thông suốt hơn với tôi. Có ai đó đã từng nói với tôi rằng chúng ta không nên thay đổi bản thân mình vì bất kì ai khác. Nhưng đôi khi nếu cách bạn nói quá “Châu Á”, họ sẽ nghĩ rằng bạn có thể không cùng “tần số” với họ. Cho nên tốt hơn hết là cố gắng nghe “Mỹ” nhất có thể, để nhận được nhiều sự tôn trọng và cơ hội hơn. Cuộc sống là vậy đó.

Nhưng đôi khi không phải lúc nào mọi thứ cũng như vậy. Nếu ai đó không thích bạn hay không tôn trọng bạn vì cách bạn nói, đó là vấn đề của họ. Nếu ai đó không chú tâm vào câu chuyện của bạn, có lẽ họ thuộc dạng dễ bị mất tập trung, hoặc đơn giản họ không có cùng “tần số” với câu chuyện của bạn. Tuyệt vời nhất là khi bạn có thể tìm được ai đó có thể trò chuyện về bất cứ mọi thứ trên trời dưới biển và ngôn ngữ lẫn suy nghĩ đồng điệu với nhau khít khìn khịt như dây kéo phéc-mơ-tuya, thế nhưng điều này khó xảy ra lắm, trong phim ảnh thì may ra.

Chẳng có gì là xấu khi bạn có âm điệu địa phương, miễn sao bạn có thể truyền đạt ý nghĩa một cách đầy đủ, tự tin và hợp lý. Đừng thốt ra những suy nghĩ ngớ ngẩn trong đầu bạn ra ngoài, trừ khi bạn muốn gom tụ thật nhiều rắc rối cho mình. Tóm lại là, khi tôi nhìn lại mọi chuyện, tôi nhận ra có rất nhiều người nói giọng địa phương nhưng họ lại thông thái và chân thành hơn bất cứ ai. Và một sự thật là việc sử dụng thành thạo một ngôn ngữ khác ngoài tiếng Anh khiến họ trở nên nổi bật hơn trong đám đông, tất nhiên theo chiều hướng rất tốt.

IMG_0303
Giây phút bạn có thể tự tin thể hiện bản thân mình với thế giới, sự chú ý sẽ hướng về bạn.

Có rất nhiều ngữ cảnh và tầng lớp ý nghĩa không thể được dịch một cách chính xác ra tiếng Anh. Ví dụ khi bố mẹ hỏi tôi “Con ăn cơm chưa?” mỗi khi tôi gọi điện cho họ. Dịch ra tiếng Anh thì “Have you eaten?” không mang một ý nghĩa sâu sắc nào, nhưng với tiếng Việt nó lại hàm chứa rất nhiều điều với tôi. Với những đứa con người Việt, những câu hỏi thăm đơn giản này lại chứa đựng những yêu thương vô điều kiện và gửi gắm rất nhiều quan tâm lo lắng. Đôi khi tôi hay hỏi những người bạn người Việt hay ngoại quốc của mình rằng họ đã ăn cơm chưa, vì tôi thật sự quan tâm đến họ. Và cuối cùng thì tôi, một người nói giọng địa phương, lại có được vô vàn những cơ hội tuyệt vời, và những người thân thương luôn yêu mến tôi vì chính bản thân tôi. Vậy tại sao lại để suy nghĩ tiêu cực (và ngốc nghếch) ấy làm phiền đến năng lượng tích cực của bạn?

Những điều tôi đang cố muốn truyền đạt là, đừng cố thay đổi bản thân bạn, hay giọng địa phương của bạn để mong nhận lại sự tôn trọng từ người khác. Tất nhiên nếu bạn có thể, tốt cho bạn thôi. Nhưng nếu bạn không thay đổi được, đó chẳng phải là điều tồi tệ gì cả. Không bao giờ là quá muộn để có thể tiến bộ. Nhưng thay vì chối bỏ chất giọng của mình, trân trọng nó và hãy học cách giao tiếp hiệu quả hơn đi. Giây phút bạn có thể tự tin thể hiện bản thân mình với thế giới, sự chú ý sẽ hướng về bạn.

Bây giờ đến lượt bạn. Điều gì khiến bạn tự ti? Và bạn đã cố làm gì để cải thiện điều đó?

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.