‘Khắc khoải không thôi’ có lẽ là bốn từ miêu tả chính xác nhất cảm xúc của tôi khi lần đầu tiên được xem đoạn clip quay lại màn trình diễn live của Amy Winehouse. Cô ca sĩ với bộ tóc tổ ong như đến từ những năm 60s, cùng đường kẻ mắt mèo dày nét và nhiều hình xăm ấn tượng dọc hay cánh tay, trình diễn đầy phiêu diêu trên sân khấu trong ca từ của bản ‘Valerie’ với chất giọng như đến từ thế giới khác. Có gì đó ở ngoại hình và giọng hát của cô khiến người ta dễ biết người phụ nữ này sinh ra là để trở thành vĩ đại. Nhưng cũng có gì đó trong lời cô hát khiến người nghe phải đặt dấu hỏi về những thăng trầm cô đã gặp trong đời. Nhân dịp 35 năm ngày sinh của Amy Winehouse, ta cùng ôn lại cuộc đời đầy thăng hoa nhưng cũng nhiều bất trắc của danh ca huyền thoại này.

Amy2

Thời thơ ấu của Amy Winehouse được bao quanh bởi nhạc Jazz, và chính gia đình đã góp phần rất lớn trong việc giúp cô nuôi dưỡng tình yêu và niềm đam mê dành cho dòng nhạc này. Những ngày còn nhỏ, cha và mẹ cô thường cho phát vang nhiều bản nhạc vàng chọn lọc mà trong đó có những cái tên lớn nhất dòng Jazz như Dinah Washington, Ella Fitzgerald hay Frank Sinatra. Nhiều người chú bên ngoại của cô vốn là nghệ sĩ Jazz chuyên nghiệp, và ngay cả bà nội của cô cũng từng hát nhạc Jazz và là người tình một thời của huyền thoại nhạc Jazz nước Anh Ronnie Scott. Cha của cô, Mitch Winehouse, thường tự mình hát cho con gái những bản Frank Sinatra mà ông yêu thích. Amy lắng nghe, cảm thụ tất cả chúng và cũng từ đó, bắt đầu bộc lộ những biểu hiện của một tài năng nhạc Jazz từ rất sớm.

Những ngày Amy Winehouse theo học tại trường Tiểu học Ostridge nơi cô lớn lên, các giáo viên của trường hẳn đã có một khoảng thời gian khó khăn dạy dỗ cô bé có tính cách cực mạnh này. Cô thường cảm thấy chán với việc học và có nhiều hành động phản kháng, nếu không nói là ‘nổi loạn’ với các giáo viên và thường bị mời lên gặp hiệu trưởng vì sự ngỗ nghịch của mình. Những lúc như thế, Amy sẽ tự nhẩm hát ‘Fly me to the moon’ một mình trước khi phải đến phòng hiệu trưởng và nghe những lời chỉ trích. “Nó khiến tâm trạng của con bé trở nên tốt hơn, và đó là một bài hát rất đặc biệt với nó.” – cha của cô hồi tưởng.

Amy nhỏ

Niềm khát khao được hát, được biểu diễn của cô bé Amy Winehouse cũng từ đó mà lớn dần. Bà ngoại của cô là người đã ủng hộ và thúc đẩy việc này khi khuyến khích cô nhập học ở trường Sân khấu Nghệ thuật Earn Straw vào năm Amy tròn 9 tuổi, và sau đó là ngôi trường Sylvia Young danh giá năm lên 12. Trong đơn xin nhập học của mình, Amy viết: “Có thể nói là cuộc đời đi học và học bạ của tôi ngập tràn trong những lời như ‘có thể làm tốt hơn’ hay ‘học không đủ sức’. Tôi muốn đến một nơi mà tôi có thể chạm đến đúng tiềm năng tối đa của mình hay thậm chí là vươn xa hơn nữa. Được hát trong những tiết học mà không bị bắt phải im đi… Nhưng thực ra mà nói, tôi có một giấc mơ – được trở nên cực kì nổi tiếng. Được làm việc trên sân khấu. Đó là tham vọng của đời tôi. Tôi muốn mọi người nghe đến giọng hát của tôi và cứ thế … quên đi mọi muộn phiền trong năm phút.”

Amy Sylvia Young

Hiệu trưởng của trường Sylvia Young đã rất ấn tượng trước tài năng của cô bé và nhiều lần hồi tưởng lại khoảnh khắc ấy vào nhiều năm sau đó. “Rất khó để có thể tả được những ấn tượng lúc ấy của tôi về sự độc đáo của Amy, cả về khả năng sáng tác lẫn phong cách biểu diễn, khi cô bé lần đầu đến trường chúng tôi vào năm 13 tuổi với bộ tóc đặc trưng hệt như bây giờ. Tài năng của em có thể nói là sánh ngang cả Judy Garland hay Ella Fitzgerald. Em ấy có thể trở thành một trong những giọng ca tuyệt nhất mọi thời đại,” cô Sylvia kể lại. Và đó là cách mà Amy Winehouse được nhận vào lò đào tạo tài năng nghệ thuật danh tiếng nhất London.

Amy3

Vui sướng tột cùng khi được nhận vào Sylvia Young là vậy, nhưng vào năm 16 tuổi, Amy Winehouse bỗng ngừng theo học tại ngôi trường này. Nhiều người cho rằng Amy đã bị đuổi khỏi trường vì học hành không chăm chỉ và xỏ khuyên mũi, nhưng giáo viên trường và cha cô đã phủ nhận việc này. Trong những năm vị thành niên của mình, ngoài niềm đam mê dành cho Jazz, Amy bắt đầu có niềm yêu thích các dòng nhạc có thiên hướng nổi loạn như của TLC hay Salt-N-Pepa và các nghệ sĩ R&B và hip-hop đương thời. Cùng lúc ấy, hãng thu âm của ca sĩ nhạc pop Tyler James và là một người bạn học cũ của Amy đang cần tìm một ca sĩ nhạc Jazz, và Tyler đã đưa một bản thu âm của Amy cho họ. Chính cơ hội này đã giúp Amy được ký hợp đồng với hãng Island Records khi vừa mới 19 tuổi và chưa đầy một năm sau, vào năm 2004, album đầu tay mang tên ‘Frank’ của cô chính thức ra đời.

Amy Frank stage

Ngay khi vừa ra mắt, ‘Frank’ đã lập tức leo lên hạng 3 tại các bảng xếp hạng âm nhạc danh tiếng của nước Anh và cái tên Amy Winehouse ngay lập tức trở thành tâm điểm của giới chuyên môn khi họ gần như giành mọi sự ưu ái dành cho cái lạ trong phong cách cùng giọng ca của cô và không ngần ngại so sánh chúng với những tên tuổi lớn như Sarah Vaughan hay Macy Gray. Các bài trong album đều chịu ảnh hưởng từ dòng Jazz và được chính Amy Winehouse tham gia chấp bút. Với ‘Frank’, Amy không chỉ hát – cô vẽ nên câu chuyện về cả cuộc đời mình, đặc biệt là về mối quan hệ giữa cô và người bạn trai cũ. “Mặc cho vẻ ngoài và tính cách có phần trông như kẻ nghiện rượu và phong cách trình diễn lưng chừng”, John Bush viết, “Winehouse sở hữu một chất giọng mang trong mình cả sức mạnh lẫn sự mềm mại rất hiếm có so với những giọng ca nữ hiện nay.” Điểm khác biệt nữa ở album này là các bản thu âm của cô không được chỉnh qua phần mềm để đạt đến chuẩn mực thu âm lúc bấy giờ mà lại được phối khí rất mộc mạc, nhờ đó giữ được cái hồn của bài hát, khiến nó thấm nhuần vào lòng người nghe một cách rất tự nhiên.

Tuy nhiên, theo sau thành công vượt bậc của Amy Winehouse cùng ‘Frank’ năm ấy là những căng thẳng ngày một gia tăng và nỗi sợ hãi của cô khi phải biểu diễn trước đám đông. Sau các buổi diễn, người ta thấy cô thường xuyên hiện diện ở các quán bar và đắm minh trong men rượu như một cách để quên đi áp lực biểu diễn. Những tháng ngày la cà đó đã dẫn dắt Amy đến với Blake Fielder-Civil, một kẻ nghiện heroin, và cô lập tức bị gã đàn ông này cuốn hút.

Amy bar + Blake

Khoảng thời gian yêu Blake có thể nói là thời kì đen tối nhất của Amy khi cô ngày một đắm chìm trong thói quen dùng rượu và ma túy sa đọa, nhất là khi hắn ta rời bỏ cô chỉ sau vài tháng. Suy sụp và đau khổ, Amy lại một lần nữa tìm về âm nhạc để trải lòng, và album Back to Black chính là kết quả của cuộc tình chóng vánh nhưng đầy ảnh hưởng đó. Album này mang về cho cô năm giải Grammy danh giá và đưa cái tên Amy Winehouse lên đến tầm cỡ thế giới.

Amy4

Thành công và linh hồn của ‘Back to Black’ như được khơi nguồn từ những đau khổ từ cuộc tình chìm trong cồn và nghiện ngập cùng Blake Fielder-Civil, cụ thể là ở bài hát tựa đề cùng tên gắn liền với tên tuổi của Amy Winehouse. ‘Back to Black’, là sự trải lòng đầy đau đớn và đắng cay của cô dành cho người đàn ông đã bỏ cô để quay lại với tình cũ. Lời bài hát mạnh mẽ, bộc trực và đầy tăm tối, như một lời cầu cứu vô vọng khi bị dằn xé giữa cái đau vì tình và cái bất lực khi mãi luẩn quẩn trong lối sống nghiện ngập.

Bên cạnh đó, ‘Rehab’, bài hát về những nỗ lực không thành của cha cô và người quản lý khi đưa cô đi cai nghiện trong cùng thời gian đó, cũng song song trở thành cái tên thứ hai được vĩnh viễn gắn liền với thương hiệu Amy Winehouse, trở thành kẻ thống lĩnh của mọi bảng xếp hạng. Amy viết ‘Rehab’ chỉ trong hai giờ đồng hồ, và nó lại trở thành bản quốc ca của cả một thế hệ trẻ với tâm hồn chịu nhiều dằn xé.

Amy on stage

Tuy nhiên một lần nữa sau đó, như được dự đoán trước, thành công của Amy Winehouse được tiếp nối bởi một chuỗi dài các sự kiện bất hạnh khiến sự nghiệp của cô không ngừng tụt dốc, trì trệ. Rượu ngày một ăn sâu vào linh hồn của nữ ca sĩ trẻ, thường xuyên, liên tục như một thứ ung thư không liều chữa. Cô gái ngày nào từng đầy tham vọng và bản lĩnh, nay đã dần lãng quên mất thứ âm nhạc cô từng mơ ước suốt những năm tuổi trẻ của mình. Người ta đến với các buổi diễn của cô, chỉ để nhìn thấy một Amy luôn xuất hiện với bộ dạng say mềm. Giọng hát một thời còn tràn trề nội lực ngày nào, nay trở nên thật yếu ớt và trống rỗng. Không ít lần, Amy bị khán giả chê bai và tẩy chay ngay trên sân khấu. Các chuyến lưu diễn cũng từ đó mà bị hủy hàng loạt vì ‘lý do sức khỏe’. Nhưng không cần phải nói, ai ai lúc bấy giờ cũng đều biết, Amy Winehouse mà họ yêu quý đã rơi vào tình trạng nghiện rượu thực sự nghiêm trọng. Hậu quả cuối cùng mà nó để lại là khi cô được tìm thấy đã qua đời vào ngày 23 tháng 7, năm 2011 vì ngộ độc rượu trong căn hộ riêng.

“Cô ấy khiến những bài hát của mình sống mãi, nhưng lại không thể sống trọn cuộc đời của mình” là những dòng mà một nhà báo người Anh đã viết dành cho Amy Winehouse không lâu sau cái chết của cô. Nhiều năm về sau nữa, người ta vẫn sẽ nghe và tiếc nuối cho cuộc đời của một Amy Winehouse trẻ tuổi, tài năng. Nhưng cô bé Amy 12 tuổi năm nào hẳn đã có thể mỉm cười tự hào khi hoài bão thuở ấu thơ đã thành hiện thực – được hát, được biểu diễn và được ghi tên mình vào nền âm nhạc như một danh ca bất hủ của mọi thời đại.

 

Nội dung: Uyên Nguyễn, Rosie | Thiết kế: Vy Lê

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.